<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="es">
	<id>https://familiasuperfeliz.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Butirato</id>
	<title>Butirato - Historial de revisiones</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://familiasuperfeliz.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Butirato"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://familiasuperfeliz.com/index.php?title=Butirato&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-26T02:05:41Z</updated>
	<subtitle>Historial de revisiones de esta página en la wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.3</generator>
	<entry>
		<id>https://familiasuperfeliz.com/index.php?title=Butirato&amp;diff=9511&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ely en 14:40 24 jun 2026</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://familiasuperfeliz.com/index.php?title=Butirato&amp;diff=9511&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-24T14:40:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisión anterior&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisión del 08:40 24 jun 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l821&quot;&gt;Línea 821:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 821:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;small&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;small&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Solicitud para WikiFSF: crear un artículo para la palabra “Prevención”, siguiendo el formato de artículos anteriores de salud. Incluir definición, niveles de prevención, prevención primaria, secundaria, terciaria y cuaternaria, hábitos, vacunas, chequeos, salud intestinal, salud mental, cardiovascular, seguridad del paciente, costos, señales de alarma, preguntas útiles, procedimientos, validación científica, fuentes y advertencias&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Usar categorías en mayúsculas con formato [[CATEGORY:...]]&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Solicitud para WikiFSF: crear un artículo para la palabra “Prevención”, siguiendo el formato de artículos anteriores de salud. Incluir definición, niveles de prevención, prevención primaria, secundaria, terciaria y cuaternaria, hábitos, vacunas, chequeos, salud intestinal, salud mental, cardiovascular, seguridad del paciente, costos, señales de alarma, preguntas útiles, procedimientos, validación científica, fuentes y advertencias.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key dbs14516687-dbwiki_fsf_:diff:1.41:old-9510:rev-9511:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ely</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://familiasuperfeliz.com/index.php?title=Butirato&amp;diff=9510&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ely en 14:40 24 jun 2026</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://familiasuperfeliz.com/index.php?title=Butirato&amp;diff=9510&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-24T14:40:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisión anterior&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisión del 08:40 24 jun 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l837&quot;&gt;Línea 837:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 837:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:SEGURIDAD DEL PACIENTE]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:SEGURIDAD DEL PACIENTE]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:SENALES DE ALARMA]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:SENALES DE ALARMA]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[CATEGORY:VACUNAS]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:AUTOCUIDADO]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:AUTOCUIDADO]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:INTESTINO]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[CATEGORY:INTESTINO]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key dbs14516687-dbwiki_fsf_:diff:1.41:old-9509:rev-9510:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ely</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://familiasuperfeliz.com/index.php?title=Butirato&amp;diff=9509&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ely: Página creada con «__toc__ {{cen1|Prevención}} {{cen2|Cuidar antes de que el problema crezca}}  ---- == Definición breve ==  La &#039;&#039;&#039;prevención&#039;&#039;&#039; es el conjunto de acciones que buscan evitar enfermedades, detectar problemas a tiempo, reducir riesgos, impedir complicaciones y conservar la mayor calidad de vida posible.  Prevenir no significa vivir con miedo. Significa cuidar con inteligencia: observar, medir, vacunarse cuando corresponde, comer mejor, moverse, dormir, evitar riesgos in…»</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://familiasuperfeliz.com/index.php?title=Butirato&amp;diff=9509&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-24T14:40:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Página creada con «__toc__ {{cen1|Prevención}} {{cen2|Cuidar antes de que el problema crezca}}  ---- == Definición breve ==  La &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;prevención&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; es el conjunto de acciones que buscan evitar enfermedades, detectar problemas a tiempo, reducir riesgos, impedir complicaciones y conservar la mayor calidad de vida posible.  Prevenir no significa vivir con miedo. Significa cuidar con inteligencia: observar, medir, vacunarse cuando corresponde, comer mejor, moverse, dormir, evitar riesgos in…»&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Página nueva&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;__toc__&lt;br /&gt;
{{cen1|Prevención}}&lt;br /&gt;
{{cen2|Cuidar antes de que el problema crezca}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Definición breve ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;prevención&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; es el conjunto de acciones que buscan evitar enfermedades, detectar problemas a tiempo, reducir riesgos, impedir complicaciones y conservar la mayor calidad de vida posible.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prevenir no significa vivir con miedo. Significa cuidar con inteligencia: observar, medir, vacunarse cuando corresponde, comer mejor, moverse, dormir, evitar riesgos innecesarios, atender señales de alarma y dar seguimiento a enfermedades conocidas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:57%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Palabra&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Significado sencillo&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Idea clave&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prevención&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Actuar antes de que el daño aparezca o empeore.&lt;br /&gt;
| Cuidar a tiempo.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Riesgo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Probabilidad de que ocurra un problema.&lt;br /&gt;
| No es destino.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Detección&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Buscar un problema temprano.&lt;br /&gt;
| Ver antes de que avance.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tamizaje&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Prueba en personas sin síntomas, según edad o riesgo.&lt;br /&gt;
| Buscar temprano.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Seguimiento&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Vigilar una condición ya conocida.&lt;br /&gt;
| Evitar complicaciones.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Idea central ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{nota|Idea principal|&lt;br /&gt;
La prevención no es una garantía absoluta, pero sí reduce riesgos. No evita todos los problemas, pero puede hacerlos menos frecuentes, menos graves o más fáciles de tratar.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La prevención pregunta:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# ¿Qué riesgo puedo reducir?&lt;br /&gt;
# ¿Qué enfermedad puedo detectar temprano?&lt;br /&gt;
# ¿Qué hábito puedo corregir?&lt;br /&gt;
# ¿Qué vacuna o chequeo me corresponde?&lt;br /&gt;
# ¿Qué señal de alarma no debo ignorar?&lt;br /&gt;
# ¿Qué medicamento o tratamiento debo seguir?&lt;br /&gt;
# ¿Qué puedo hacer hoy para evitar un daño mayor mañana?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención no es miedo ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La prevención sana no debe convertirse en obsesión. Una persona puede cuidarse sin vivir vigilando cada sensación del cuerpo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Prevención sana&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#F4CCCC;&amp;quot; | Prevención ansiosa&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Tiene un plan simple.&lt;br /&gt;
| Cambia de plan cada semana.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Se basa en riesgos reales.&lt;br /&gt;
| Se basa en miedo o videos alarmistas.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Usa chequeos necesarios.&lt;br /&gt;
| Compra pruebas sin criterio.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Respeta señales de alarma.&lt;br /&gt;
| Interpreta todo como catástrofe.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Mejora hábitos gradualmente.&lt;br /&gt;
| Busca perfección imposible.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Consulta cuando hace falta.&lt;br /&gt;
| Se automedica o se satura de suplementos.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{nota|Equilibrio|&lt;br /&gt;
Prevenir no significa controlar todo. Significa disminuir riesgos razonables y actuar temprano cuando algo cruza una línea de seguridad.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Niveles de prevención ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9D2E9;&amp;quot; | Nivel&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9D2E9;&amp;quot; | Qué busca&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9D2E9;&amp;quot; | Ejemplo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prevención primordial&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Evitar que aparezcan factores de riesgo.&lt;br /&gt;
| Crear entornos con comida sana, menos humo, espacios para caminar.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prevención primaria&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Evitar que aparezca la enfermedad.&lt;br /&gt;
| Vacunas, no fumar, higiene, ejercicio, alimentación.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prevención secundaria&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Detectar temprano una enfermedad.&lt;br /&gt;
| Chequeos, tamizajes, presión, glucosa, colonoscopia según edad/riesgo.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prevención terciaria&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Evitar complicaciones de una enfermedad existente.&lt;br /&gt;
| Control de diabetes, CUCI, hipertensión, rehabilitación.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prevención cuaternaria&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Evitar daño por exceso de medicina.&lt;br /&gt;
| No pedir pruebas innecesarias ni tratamientos sin beneficio claro.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención primaria ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La prevención primaria busca evitar que una enfermedad aparezca.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Acción&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Qué previene o reduce&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Ejemplo práctico&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Vacunación&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Enfermedades infecciosas y complicaciones.&lt;br /&gt;
| Influenza, tétanos, COVID, hepatitis, según edad/riesgo.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;No fumar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Cáncer, EPOC, infarto, EVC.&lt;br /&gt;
| Dejar tabaco y evitar humo ajeno.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Alimentación suficiente y real&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Diabetes, obesidad, desnutrición, inflamación.&lt;br /&gt;
| Comida simple y tolerable.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Actividad física&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Riesgo cardiovascular, glucosa, ánimo, fuerza.&lt;br /&gt;
| Caminar 10-30 minutos según capacidad.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sueño&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Estrés, metabolismo, presión, salud mental.&lt;br /&gt;
| Horario y rutina nocturna.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Higiene&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Infecciones.&lt;br /&gt;
| Lavado de manos y alimentos seguros.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Cuidado dental&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Caries, dolor, infecciones.&lt;br /&gt;
| Limpieza y revisión.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención secundaria ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La prevención secundaria busca detectar problemas temprano, antes de que causen daño avanzado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Detección&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Qué busca&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Comentario&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Presión arterial&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Hipertensión.&lt;br /&gt;
| Puede no dar síntomas.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Glucosa / HbA1c&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Diabetes o prediabetes.&lt;br /&gt;
| Según edad, peso, síntomas y riesgo.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Perfil de lípidos&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Riesgo cardiovascular.&lt;br /&gt;
| Importante si hay antecedentes de corazón.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Colon&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Pólipos, cáncer, inflamación según caso.&lt;br /&gt;
| Edad, antecedentes y síntomas importan.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Papanicolau / VPH&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Cáncer cervicouterino.&lt;br /&gt;
| Según edad y guías.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mama&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Cáncer de mama.&lt;br /&gt;
| Según edad, riesgo y criterio médico.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Análisis básicos&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Anemia, riñón, hígado, inflamación.&lt;br /&gt;
| Útiles si hay síntomas o seguimiento.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{nota|Tamizaje|&lt;br /&gt;
No todos necesitan las mismas pruebas. La prevención secundaria depende de edad, sexo, antecedentes familiares, enfermedades previas, medicamentos, síntomas y riesgos personales.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención terciaria ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La prevención terciaria busca evitar complicaciones cuando ya existe una enfermedad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Enfermedad o condición&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Prevención terciaria&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Objetivo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;CUCI&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Seguir tratamiento, vigilar sangre, diarrea, anemia y brotes.&lt;br /&gt;
| Evitar recaídas y complicaciones.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Diabetes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Control de glucosa, pies, ojos, riñón.&lt;br /&gt;
| Prevenir daño renal, visual y vascular.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hipertensión&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Control de presión y medicamentos.&lt;br /&gt;
| Evitar infarto, EVC y daño renal.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Cardiovascular&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Control de colesterol, presión, medicamentos, ejercicio seguro.&lt;br /&gt;
| Evitar nuevos eventos.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Columna / dolor crónico&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Rehabilitación, fuerza, postura, peso.&lt;br /&gt;
| Reducir discapacidad.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Depresión / ansiedad&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Seguimiento, terapia, red de apoyo.&lt;br /&gt;
| Prevenir recaídas o crisis.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención cuaternaria ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La prevención cuaternaria busca evitar daño por exceso de medicina.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FCE5CD;&amp;quot; | Exceso&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FCE5CD;&amp;quot; | Riesgo&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FCE5CD;&amp;quot; | Prevención&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Pruebas sin pregunta clínica&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Falsos positivos, ansiedad y gastos.&lt;br /&gt;
| Preguntar qué decisión cambiará.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Suplementos múltiples&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Interacciones, diarrea, hígado, riñón, gasto.&lt;br /&gt;
| Usar uno por uno y con motivo.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Antibióticos innecesarios&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Resistencia, diarrea, disbiosis.&lt;br /&gt;
| Usar solo con indicación.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tratamientos de moda&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Promesas falsas.&lt;br /&gt;
| Revisar evidencia.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Chequeos excesivos&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Hallazgos incidentales y sobretratamiento.&lt;br /&gt;
| Ajustar a edad, riesgo y síntomas.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{nota|No todo “preventivo” ayuda|&lt;br /&gt;
Una intervención puede venderse como prevención y aun así ser innecesaria, costosa o dañina. La prevención también implica saber cuándo no intervenir.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención y hábitos básicos ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Hábito&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Beneficio preventivo&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Versión mínima&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Agua&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Reduce riesgo de deshidratación y apoya función corporal.&lt;br /&gt;
| Tener agua visible.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Comida simple&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Mejora energía y reduce ultraprocesados.&lt;br /&gt;
| Proteína + carbohidrato tolerado + verdura cocida.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Movimiento&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Ayuda a corazón, glucosa, ánimo y tránsito intestinal.&lt;br /&gt;
| 10 minutos caminando.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sueño&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Apoya recuperación, metabolismo y salud mental.&lt;br /&gt;
| Horario de apagado.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sol y aire&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Ritmo circadiano y ánimo.&lt;br /&gt;
| Luz de mañana.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Higiene&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Menos infecciones.&lt;br /&gt;
| Lavado de manos.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Registro&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Detecta patrones.&lt;br /&gt;
| Diario breve de síntomas.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención con vacunas ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Las vacunas ayudan al sistema inmune a reconocer ciertos gérmenes y reducir riesgo de enfermedad o complicaciones.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9D2E9;&amp;quot; | Pregunta&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9D2E9;&amp;quot; | Respuesta práctica&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;¿Todas las personas necesitan las mismas vacunas?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| No. Depende de edad, enfermedades, trabajo, viajes, embarazo y riesgo.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;¿La vacuna evita siempre la enfermedad?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| No siempre, pero puede reducir riesgo de enfermedad grave.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;¿Debo revisar mi esquema?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Sí, especialmente si hay enfermedades crónicas.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;¿Puedo vacunarme si estoy enfermo?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Depende de la enfermedad y la vacuna; consultar.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;¿Debo guardar comprobantes?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Sí. Ayudan en viajes, consultas y seguimiento.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención con chequeos ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Un chequeo preventivo no debe ser una lista infinita de estudios. Debe adaptarse a la persona.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Factor&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Por qué cambia el chequeo&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Ejemplo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Edad&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Algunos riesgos aumentan con el tiempo.&lt;br /&gt;
| Colon, huesos, presión, glucosa.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sexo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Cambian ciertos tamizajes.&lt;br /&gt;
| Mama, próstata, cuello uterino.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Antecedentes familiares&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Aumentan ciertos riesgos.&lt;br /&gt;
| Cáncer, diabetes, corazón.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Síntomas&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Cambian de prevención a diagnóstico.&lt;br /&gt;
| Sangre en heces no es chequeo rutinario.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Medicamentos&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Algunos requieren vigilancia.&lt;br /&gt;
| Riñón, hígado, biometría.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Enfermedad crónica&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Requiere seguimiento específico.&lt;br /&gt;
| CUCI, diabetes, hipertensión.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención en salud intestinal ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Acción&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Qué ayuda a prevenir&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Precaución&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Comida tolerable&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Irritación, diarrea o brotes por detonantes personales.&lt;br /&gt;
| No eliminar demasiado sin razón.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fibra gradual&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Estreñimiento y baja diversidad dietaria.&lt;br /&gt;
| Subir poco a poco.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hidratación&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Deshidratación en diarrea o calor.&lt;br /&gt;
| Usar suero oral si hace falta.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Evitar antibióticos innecesarios&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Disbiosis, diarrea, resistencia.&lt;br /&gt;
| Solo con indicación.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Registrar sangre, moco y diarrea&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Retraso diagnóstico.&lt;br /&gt;
| Consultar si aparece o aumenta.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Seguimiento de CUCI&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Brotes y complicaciones.&lt;br /&gt;
| No suspender tratamiento sin médico.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;No abusar de antiinflamatorios&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Sangrado o irritación digestiva.&lt;br /&gt;
| Consultar si hay riesgo.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{nota|Intestino|&lt;br /&gt;
En salud intestinal, prevenir no es comer perfecto. Es conocer tolerancias, evitar extremos, cuidar hidratación, registrar señales y no normalizar sangre, fiebre, pérdida de peso o diarrea persistente.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención cardiovascular ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FCE5CD;&amp;quot; | Área&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FCE5CD;&amp;quot; | Prevención&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FCE5CD;&amp;quot; | Comentario&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Presión arterial&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Medir y controlar.&lt;br /&gt;
| La hipertensión puede ser silenciosa.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Colesterol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Perfil de lípidos y tratamiento si corresponde.&lt;br /&gt;
| Importante si hay antecedentes de corazón.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Glucosa&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Detectar diabetes o prediabetes.&lt;br /&gt;
| Relación con riesgo vascular.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tabaco&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Evitar fumar y humo ajeno.&lt;br /&gt;
| Una de las medidas más fuertes.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Movimiento&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Caminar o ejercicio adaptado.&lt;br /&gt;
| Debe ser seguro según condición.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Medicamentos indicados&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| No suspender sin consulta.&lt;br /&gt;
| Especialmente si hay stents o enfermedad cardiovascular.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención en salud mental ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#EADCF8;&amp;quot; | Acción&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#EADCF8;&amp;quot; | Previene o reduce&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#EADCF8;&amp;quot; | Versión mínima&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Dormir mejor&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Ansiedad, irritabilidad, recaídas.&lt;br /&gt;
| Horario de apagado.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hablar a tiempo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Aislamiento.&lt;br /&gt;
| Mensaje a una persona segura.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Terapia o apoyo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Crisis y deterioro funcional.&lt;br /&gt;
| Agendar revisión.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rutina simple&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Desorden emocional.&lt;br /&gt;
| Comer, bañarse, caminar.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Reducir estimulantes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Ansiedad e insomnio.&lt;br /&gt;
| Menos cafeína tarde.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Plan de crisis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Riesgo de autolesión.&lt;br /&gt;
| Contactos y emergencia.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;small&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{nota|Crisis emocional|&lt;br /&gt;
Si hay ideas de hacerse daño, desesperanza intensa, confusión, conducta riesgosa o incapacidad para funcionar, buscar ayuda profesional y apoyo inmediato.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención en casa ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Riesgo en casa&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Prevención&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Bajo costo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Caídas&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Iluminación, quitar obstáculos, calzado seguro.&lt;br /&gt;
| Ordenar pasillos.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Medicamentos confundidos&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Pastillero y etiquetas.&lt;br /&gt;
| Lista visible.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Quemaduras&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Cuidado con estufa, boiler, agua caliente.&lt;br /&gt;
| Revisar temperatura.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Intoxicaciones&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Guardar químicos y medicinas.&lt;br /&gt;
| Separar productos.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Emergencia médica&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Tener contactos y datos.&lt;br /&gt;
| Tarjeta de salud.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Infecciones&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Lavado de manos, ventilación, limpieza.&lt;br /&gt;
| Agua y jabón.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prevención y seguridad del paciente ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La prevención también ocurre dentro del sistema de salud: evitar errores, infecciones, medicamentos duplicados, diagnósticos tardíos y altas médicas confusas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Acción&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Previene&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Cómo hacerlo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Lista de medicamentos&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Interacciones y duplicidad.&lt;br /&gt;
| Nombre, dosis, horario.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Decir alergias&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Reacciones.&lt;br /&gt;
| Repetirlo en consulta y hospital.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Guardar estudios&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Repetición innecesaria y mala comparación.&lt;br /&gt;
| Carpeta física o digital.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Preguntar señales de alarma&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Retraso en atención.&lt;br /&gt;
| Pedirlas por escrito.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Confirmar dosis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Errores de medicamento.&lt;br /&gt;
| Repetir indicación.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Llevar acompañante&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Olvidos en consultas difíciles.&lt;br /&gt;
| Persona de confianza.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Plan preventivo mensual ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Semana&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Acción&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Objetivo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Semana 1&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Revisar medicamentos, suplementos y alergias.&lt;br /&gt;
| Seguridad del paciente.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Semana 2&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Revisar alimentación, sueño y movimiento.&lt;br /&gt;
| Hábitos base.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Semana 3&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Revisar síntomas, evacuaciones, presión o glucosa si aplica.&lt;br /&gt;
| Detectar patrones.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Semana 4&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Revisar citas, estudios pendientes y gastos de salud.&lt;br /&gt;
| Continuidad.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Tarjeta personal de prevención ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Copiar y llenar:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#EADCF8;&amp;quot; | Dato&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#EADCF8;&amp;quot; | Información&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Edad || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Enfermedades conocidas || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Medicamentos actuales || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Alergias || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Antecedentes familiares importantes || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Último chequeo || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Vacunas pendientes || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Estudios pendientes || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Señales de alarma personales || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Médico o clínica de referencia || &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Contacto de emergencia || &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Costos prácticos de la prevención ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Nivel&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Acción&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Costo&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Beneficio&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gratis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Dormir mejor, caminar, registrar síntomas, no fumar.&lt;br /&gt;
| $0&lt;br /&gt;
| Alto.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bajo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Termómetro, pastillero, libreta, comida base.&lt;br /&gt;
| Bajo&lt;br /&gt;
| Reduce errores y mejora seguimiento.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Medio&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Consulta preventiva, análisis básicos, limpieza dental.&lt;br /&gt;
| Medio&lt;br /&gt;
| Detecta riesgos.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Alto&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Estudios especializados.&lt;br /&gt;
| Alto&lt;br /&gt;
| Solo si edad, riesgo o síntomas lo justifican.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Muy costoso&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Esperar ante señales de alarma.&lt;br /&gt;
| Variable&lt;br /&gt;
| Puede causar complicaciones mayores.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;small&amp;gt;Nota: la prevención más barata suele ser la constancia básica: sueño, movimiento, comida simple, lista de medicamentos, vacunas y chequeos adecuados. La prevención más cara suele ser llegar tarde.&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Señales de alarma ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;small&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{nota|Atención médica|&lt;br /&gt;
Buscar atención médica si hay dolor de pecho, dificultad para respirar, confusión súbita, desmayo, debilidad de un lado del cuerpo, dificultad para hablar, sangrado abundante, heces negras, vómito con sangre, fiebre persistente, dolor fuerte, diarrea intensa, deshidratación, pérdida de peso inexplicable o empeoramiento rápido.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Verde&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#FFF2CC;&amp;quot; | Amarillo&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#F4CCCC;&amp;quot; | Rojo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Hábitos preventivos y síntomas leves.&lt;br /&gt;
| Síntomas persistentes, chequeos pendientes o riesgo moderado.&lt;br /&gt;
| Señales de alarma o empeoramiento rápido.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Mantener rutina.&lt;br /&gt;
| Agendar consulta.&lt;br /&gt;
| Urgencias.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Preguntas útiles para consulta preventiva ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Pregunta&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#D9EAD3;&amp;quot; | Para qué sirve&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Qué chequeos me corresponden por edad y antecedentes?&lt;br /&gt;
| Personalizar prevención.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Qué vacunas tengo pendientes?&lt;br /&gt;
| Prevenir infecciones.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Qué riesgo cardiovascular tengo?&lt;br /&gt;
| Cuidar corazón y cerebro.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Necesito revisar glucosa o colesterol?&lt;br /&gt;
| Detectar diabetes o riesgo vascular.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Qué señales de alarma debo vigilar?&lt;br /&gt;
| Actuar a tiempo.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Mis medicamentos requieren laboratorio?&lt;br /&gt;
| Seguridad.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Qué puedo hacer primero si tengo poco dinero?&lt;br /&gt;
| Priorizar.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ¿Qué pruebas no necesito por ahora?&lt;br /&gt;
| Evitar sobreprevención.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Procedimiento rápido de prevención personal ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Hacer lista de enfermedades conocidas.&lt;br /&gt;
# Hacer lista de medicamentos y suplementos.&lt;br /&gt;
# Registrar alergias.&lt;br /&gt;
# Revisar antecedentes familiares.&lt;br /&gt;
# Revisar vacunas.&lt;br /&gt;
# Medir presión si hay riesgo.&lt;br /&gt;
# Revisar glucosa y lípidos si corresponde.&lt;br /&gt;
# Registrar síntomas persistentes.&lt;br /&gt;
# Agendar consulta si hay señales amarillas.&lt;br /&gt;
# Buscar atención inmediata si hay señales rojas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Errores comunes ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#F4CCCC;&amp;quot; | Error&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#F4CCCC;&amp;quot; | Por qué falla&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#F4CCCC;&amp;quot; | Corrección&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Pensar que prevención es solo chequeo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Ignora hábitos y seguimiento.&lt;br /&gt;
| Combinar chequeo + vida diaria.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Comprar pruebas sin criterio&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Puede generar ansiedad y falsos positivos.&lt;br /&gt;
| Preguntar qué decisión cambiarán.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ignorar síntomas por “prevenir después”&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Si hay síntoma, ya no es solo prevención.&lt;br /&gt;
| Pasar a diagnóstico.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Abandonar tratamiento al mejorar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Puede causar recaída.&lt;br /&gt;
| Confirmar duración.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Creer que un suplemento compensa todo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Falsa seguridad.&lt;br /&gt;
| Priorizar hábitos y evidencia.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;No tener lista de medicamentos&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Aumenta riesgo de error.&lt;br /&gt;
| Mantener lista actualizada.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Buscar perfección&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Genera agotamiento.&lt;br /&gt;
| Hacer prevención mínima sostenible.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Validación científica ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;width:95%; margin:auto; text-align:left;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Afirmación&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Respaldo&lt;br /&gt;
! style=&amp;quot;background:#CFE2F3;&amp;quot; | Fuente&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La atención preventiva incluye detectar enfermedades, evaluar riesgos, promover estilo de vida saludable y actualizar vacunas.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| MedlinePlus describe esos objetivos dentro de la atención preventiva.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://medlineplus.gov/ency/article/001921.htm&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Los chequeos preventivos pueden incluir pruebas de detección y vacunas, según edad, sexo, salud general, antecedentes familiares y riesgos.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| MedlinePlus Health Checkup explica que las pruebas preventivas dependen de esos factores.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://medlineplus.gov/healthcheckup.html&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La atención preventiva incluye pruebas de detección, vacunas, limpiezas dentales, educación y consejería.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| CDC resume esos componentes de la atención preventiva.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://www.cdc.gov/chronic-disease/prevention/preventive-care.html&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Las vacunas enseñan al sistema inmune a reconocer y defenderse de gérmenes dañinos.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| MedlinePlus describe las vacunas como productos que ayudan al sistema inmune a reconocer y defenderse.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://medlineplus.gov/vaccines.html&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La atención primaria incluye promoción de la salud, prevención de enfermedades, tratamiento, rehabilitación y cuidados paliativos.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| OMS define la atención primaria como un enfoque que cubre ese continuo de atención.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://www.who.int/es/news-room/fact-sheets/detail/primary-health-care&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La promoción de la salud se centra en factores que contribuyen a la salud, no solo en enfermedad.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| OPS describe la promoción de la salud como enfoque positivo centrado en factores que contribuyen a ella.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://www.paho.org/es/temas/promocion-salud&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La prevención terciaria busca reducir el impacto a largo plazo de enfermedades crónicas y mejorar calidad de vida.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| NCBI Bookshelf / StatPearls describe la prevención terciaria con ese objetivo.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537222/&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;El sobreuso de pruebas y tratamientos puede causar daño físico, emocional y financiero.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| AHRQ/PSNet describe el sobreuso como problema de seguridad del paciente.&lt;br /&gt;
| &amp;lt;small&amp;gt;https://psnet.ahrq.gov/perspective/overuse-patient-safety-problem&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Área de resumen para copiar rápido ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{nota|Resumen corto|&lt;br /&gt;
Prevención es actuar antes de que el daño aparezca o empeore. Incluye hábitos, vacunas, chequeos, tamizajes, seguridad del paciente, seguimiento de enfermedades crónicas y atención a señales de alarma. Hay prevención primaria para evitar enfermedad, secundaria para detectar temprano, terciaria para evitar complicaciones y cuaternaria para evitar daño por exceso de pruebas o tratamientos. La prevención sana no es miedo: es un plan simple, realista y sostenido.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Bloque de advertencia editorial ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;small&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{nota|Curaduría crítica|&lt;br /&gt;
Este artículo sirve como guía educativa. No sustituye consulta médica ni define qué pruebas o vacunas necesita una persona específica. La prevención debe adaptarse a edad, antecedentes, síntomas, medicamentos, enfermedades previas, recursos y riesgos reales.&lt;br /&gt;
|ancho=100%}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Fuentes científicas y de respaldo ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;small&amp;gt;&lt;br /&gt;
* MedlinePlus — Preventive health care: https://medlineplus.gov/ency/article/001921.htm&lt;br /&gt;
* MedlinePlus — Health Checkup: https://medlineplus.gov/healthcheckup.html&lt;br /&gt;
* CDC — Preventive Care: https://www.cdc.gov/chronic-disease/prevention/preventive-care.html&lt;br /&gt;
* MedlinePlus — Vaccines: https://medlineplus.gov/vaccines.html&lt;br /&gt;
* OMS — Atención primaria de salud: https://www.who.int/es/news-room/fact-sheets/detail/primary-health-care&lt;br /&gt;
* OPS — Promoción de la salud: https://www.paho.org/es/temas/promocion-salud&lt;br /&gt;
* NCBI Bookshelf — Prevention Strategies: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537222/&lt;br /&gt;
* AHRQ PSNet — Overuse as a Patient Safety Problem: https://psnet.ahrq.gov/perspective/overuse-patient-safety-problem&lt;br /&gt;
* MedlinePlus — Patient Safety: https://medlineplus.gov/patientsafety.html&lt;br /&gt;
* MedlinePlus — Taking multiple medicines safely: https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000883.htm&lt;br /&gt;
&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
== Prompt de investigación registrado ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;small&amp;gt;&lt;br /&gt;
Solicitud para WikiFSF: crear un artículo para la palabra “Prevención”, siguiendo el formato de artículos anteriores de salud. Incluir definición, niveles de prevención, prevención primaria, secundaria, terciaria y cuaternaria, hábitos, vacunas, chequeos, salud intestinal, salud mental, cardiovascular, seguridad del paciente, costos, señales de alarma, preguntas útiles, procedimientos, validación científica, fuentes y advertencias. Usar categorías en mayúsculas con formato [[CATEGORY:...]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
{{Chat|GPT-5.5 Thinking - 2026-06-24}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:SALUD]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:PREVENCION]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:MEDICINA]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:DIAGNOSTICO]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:TRATAMIENTO]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:PRUEBAS MEDICAS]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:ANALISIS CLINICOS]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:LABORATORIO]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:SEGURIDAD DEL PACIENTE]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:SENALES DE ALARMA]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:VACUNAS]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:AUTOCUIDADO]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:INTESTINO]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:SISTEMA DIGESTIVO]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:COLITIS]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:CUCI]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:SALUD MENTAL]]&lt;br /&gt;
[[CATEGORY:AUTORES]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Ely</name></author>
	</entry>
</feed>